Definitie
In de bouwwereld is een ongelooflijke variatie aan bouwmaterialen verkrijgbaar. Je hebt de keuze uit ettelijke soorten isolatie, dakbedekking, gevelbekleding, enz… Vaak is het heel moeilijk om een eenduidige keuze te maken op milieuvlak. Het ene materiaal slorpt veel grondstoffen of energie op, maar gaat heel lang mee. Een ander is gemaakt van hernieuwbare grondstoffen, maar moet van zeer ver aangevoerd worden. Een derde materiaal scoort vrij goed op alle fronten, maar is waanzinnig duur. Wat is dan het beste?
Duurzame bouwmaterialen
Duurzame bouwmaterialen zijn materialen met een lage impact op het milieu. Hierbij moet gekeken worden naar de impact tijdens de hele levenscyclus van het product (ontginning grondstoffen, transport, productie, gebruik en afvalfase). Dit kan door middel van een levenscyclusanalyse (LCA). De LCA-benadering van het TWIN-model leidde tot de NIBE-classificatie.
Duurzame bouwmaterialen hebben ook een lagere of geen impact op de gezondheid. Hier hanteert men meestal het voorzorgsprincipe.
Vanuit de bio-ecologische visie, die 'gezond en ecologisch bouwen' inpast in het oorspronkelijke begrip van duurzame ontwikkeling, krijgen materialen op basis van nagroeibare grondstoffen de voorkeur. Indien de praktijk het gebruik ervan niet toelaat dan komen in de eerste plaats minerale materialen in aanmerking. En pas in laatste instantie synthetische materialen indien geen ander milieuvriendelijker materiaal kan gebruikt worden voor die specifieke toepassing.
Doorgaans hebben materialen en producten die het dichtst bij hun natuurlijke vorm staan (die dus het minste bewerkingen ondergaan hebben) of materialen en producten die uit hernieuwbare grondstoffen bestaan, ook de beste score in levenscyclusanalyses. En ze zijn het minst schadelijk of zelfs heilzaam voor de menselijke gezondheid.
Dit is echter niet altijd zo: sommige synthetische producten hebben een erg goede LCAscore, sommige natuurlijke producten zijn schadelijk voor de gezondheid. Deze bevinding kan conflicteren met de beginselen van de bouwbio-ecologie. Zo kan het aanvaardbaar zijn dat in bepaalde toepassingen een hernieuwbaar of natuurlijk materiaal gekozen wordt vóór een niet of minder hernieuwbaar of natuurlijk materiaal met een betere milieuscore.
Voorbeelden
Natuurlijke materialen zijn bouwmaterialen die voornamelijk uit ‘nagroeibare’ (planaardige of dierlijke) grondstoffen of- minerale grondstoffen gemaakt zijn. Het zijn vaak bekende materialen (baksteen, kleidakpannen, gresbuizen, kalk, gips, leem....). Maar soms zijn het nieuwe materialen (isolatie uit vlas, hennep, papiervlokken, kurk, houtvezels...).
Chemische stoffen weren: Chemische stoffen in huis vormen steeds meer een probleem voor de menselijke gezondheid. Bio-ecologisch bouwen vermijdt daarom zo veel mogelijk chemische stoffen, als er natuurlijke alternatieven zijn. Dit geldt voor cosmetica en kuisproducten, maar ook voor bouwmaterialen.
Hout is het bekendste natuurlijke bouwmateriaal. Duurzaam hout is hout afkomstig uit duurzaam beheerde bossen.Het FSC-label (Forest Stewardship Council) biedt garanties dat het om duurzaam hout gaat, zeker in het geval van tropische houtsoorten. Als je het juiste hout op de juiste plaats gebruikt, hoeft hout niet behandeld te worden met chemische houtbeschermingsproducten.
Natuurverf bestaat voor het overgrote deel uit natuurlijke grondstoffen, zoals lijnolie, minerale grondstoffen zoals kalk, aardpigmenten enz. Hout kan je ook behandelen met plantaardige oliën of wassen. Vele ‘watergedragen’ verven of verven ‘op waterbasis’, zoals latex, acryl enz. zijn niet natuurlijk.
Bronnen
- Vibe Manifest & materialennota – een boodschap voor de 21ste eeuw - www.vibe.be/downloads/_Admin/Over_ons/VIBE_manifest.pdf
- www.milieuadvieswinkel.be